पूर्वप्रधानमन्त्री ओली र पूर्व गृहमन्त्री लेखक पक्राउपछि अब के हुन्छ ? कसरी अघि बढ्छ अनुसन्धान ?

काठमाडाैं । जेन–जी आन्दोलन दमन प्रकरणमा पक्राउ परेका नेकपा एमालेका अध्यक्ष एवम् पूर्व प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओली र नेपाली कांग्रेसका नेता एवम् पूर्व गृहमन्त्री रमेश लेखक विरुद्धको अनुसन्धान प्रक्रिया अब औपचारिक रूपमा अगाडि बढ्ने भएको छ । यस प्रकरणलाई कानुनी रूपमा कसरी अघि बढाइन्छ भन्ने विषय निकै महत्वपूर्ण भएकाले प्रक्रिया चरणबद्ध रूपमा यसरी अघि बढ्छ ।

१. प्रारम्भिक हिरासत र अनुसन्धान 
पक्राउपछि दुवै नेतालाई तत्काल न्यायिक हिरासतमा राखिएको छ । आज सार्वजनिक बिदा परेकाले औपचारिक कानुनी प्रक्रिया सुरु गर्न अदालतमा पेश गर्न सम्भव नभएकोले प्रारम्भिक चरणमा प्रहरी नियन्त्रणमै राखेर अनुसन्धानको तयारी गरिएको छ । यस अवधिमा प्रहरी टोलीले घटनासम्बन्धी प्राथमिक सूचना संकलन, कागजातहरूको अध्ययन तथा सम्भावित प्रमाणहरूको संरक्षण गर्ने कार्य गर्छ ।

२. अदालतबाट म्याद थप लिने प्रक्रिया
भोलि आइतबार उनीहरूलाई जिल्ला अदालतमा उपस्थित गराइनेछ । त्यहाँ प्रहरीले अनुसन्धानका लागि निश्चित समय माग्नेछ, जसलाई सामान्यतया रिमाण्ड भनिन्छ। अदालतले प्रस्तुत प्रमाण र आवश्यकताको आधारमा केही दिनदेखि हप्तासम्मको म्याद दिन सक्छ । यही समयावधिमा औपचारिक अनुसन्धान तीव्र रूपमा अगाडि बढाइन्छ ।

३. बयान, सोधपुछ र प्रमाण संकलन
म्याद प्राप्त भएपछि प्रहरी अनुसन्धानको मुख्य चरण सुरु हुन्छ । यस अन्तर्गतः २३ र २४ गते भएको घटनाबारे विस्तृत बयान लिइनेछ आन्दोलन दमनसँग सम्बन्धित आदेश, निर्णय र भूमिकाबारे प्रश्न सोधिनेछ प्रत्यक्षदर्शी, पीडित र सम्बन्धित अधिकारीहरूसँग पनि बयान लिइनेछ भिडियो, अडियो, कागजात लगायतका प्रमाणहरू संकलन गरिनेछ यस प्रक्रियामा कार्की आयोगले दिएको प्रतिवेदनलाई प्रमुख आधारका रूपमा प्रयोग गरिनेछ ।

४. सरकारी वकिलमार्फत अभियोग तयार
प्रहरीले संकलन गरेको प्रमाण र बयानका आधारमा अनुसन्धान प्रतिवेदन तयार गरी जिल्ला सरकारी वकिल कार्यालयमा पठाउनेछ । सरकारी वकिलले उपलब्ध प्रमाणहरूको कानुनी मूल्यांकन गर्ने कुन–कुन धारामा मुद्दा चलाउन मिल्छ भन्ने निर्धारण गर्ने आवश्यक परे थप अनुसन्धानका लागि निर्देशन दिने

५. मुद्दा दर्ता र औपचारिक अभियोजन
सरकारी वकिलको सिफारिसपछि सम्बन्धित जिल्ला अदालतमा मुद्दा दर्ता गरिनेछ । यहाँ दुई सम्भावना रहन्छः कार्की आयोगले सिफारिस गरेको अभियोगकै आधारमा मुद्दा चल्ने वा अनुसन्धानबाट थप प्रमाण भेटिएमा नयाँ वा थप अभियोग पनि जोडिन सक्छ ।

६. अदालतमा सुनुवाइ र न्यायिक प्रक्रिया
मुद्दा दर्ता भएपछि थुनछेक बहस (जेल वा धरौटीमा छोड्ने निर्णय) प्रमाण परीक्षण साक्षीको बयान अन्तिम बहस पछि अदालतले दोषी वा निर्दोषको अन्तिम फैसला गर्नेछ।