Techie IT
  • शनिबार, जेठ ५, २०८१ / Sunday, May 19, 2024
  • काठमाडौं
Education Samachar

Education Samachar

Nepal's No.1 Educational News Portal

गृहपृष्ठहेल्थ एण्ड स्पोर्टसविद्यार्थीको जीवनमा खेलकुद किन महत्त्वपूर्ण छ ?

विद्यार्थीको जीवनमा खेलकुद किन महत्त्वपूर्ण छ ?


जब हामी विद्यार्थीको बारेमा कुरा गर्छौं, धेरै किताबहरू भएको भारी स्कूल झोला भएको बच्चाको छवि तुरुन्तै हाम्रो दिमागमा पप हुन्छ। यद्यपि, धेरैले विश्वास गर्छन् कि विद्यालयको वातावरण केवल शिक्षाविद्हरूमा मात्र सीमित हुनु हुँदैन। पढाइ वा अध्ययनले मात्र बालबालिकालाई किताबी कीरा बनाउँछ, अन्य धेरै गतिविधिहरूले विद्यार्थीको समग्र विकासमा महत्त्वपूर्ण भूमिका खेल्छन्, जस्तै खेलकुद वा खेलकुद आदि।

तर केही व्यक्तिहरू, वा मानौं कि केही अभिभावकहरू अझै पनि विद्यार्थीहरूको जीवनमा खेलकुदको महत्त्वसँग संघर्ष गरिरहेका छन् । तिनीहरू प्रायः शंका गर्छन्, “शिक्षा बाहेक विद्यार्थीहरूको लागि खेलकुदलाई के योग्य लगानी हो?” अध्ययन महत्त्वपूर्ण भएता पनि खेलकुदले बालबालिकाको समग्र विकास र वृद्धिमा मद्दत गर्छ भन्ने कुरालाई हामी नकार्न सक्दैनौं।

यस लेखमा भएको जानकारीले पक्कै पनि तपाइँलाई विद्यार्थीको जीवनमा खेलकुदको महत्वको बारेमा सोच्न र तपाइँको बच्चाको समग्र दिनचर्यामा नियमित रूपमा समावेश गराउनेछ। त्यसोभए, खेल र खेलकुदले विद्यार्थीको जीवनमा कसरी महत्त्वपूर्ण भूमिका खेल्छ भनेर जाँच गरौं।

विद्यार्थीको जीवनमा खेलकुदको महत्त्व

युगौंदेखि, खेलकुदलाई स्वस्थ र तन्दुरुस्त रहने तरिकाको रूपमा हेरिएको छ । आज खेलकुद विद्यार्थीहरूको समग्र विकास र विकासको लागि आवश्यक छ। विभिन्न खेलहरू खेल्दा उनीहरूलाई जीवन कौशलहरू जस्तै टीमवर्क, नेतृत्व, जवाफदेहिता, धैर्यता र आत्म-विश्वास सिकाउन मद्दत गर्दछ र उनीहरूलाई जीवन चुनौतीहरूको सामना गर्न तयार गर्दछ।

विद्यार्थीहरूले आफ्नो जीवनमा लक्ष्यहरू प्राप्त गर्न शारीरिक र मानसिक क्षमताहरूमा काम गर्ने मौका पाउँछन्। हामीले हाम्रो दैनिक जीवनमा खेलकुदको महत्त्वलाई विश्वभर आयोजित विभिन्न राष्ट्रिय तथा अन्तर्राष्ट्रिय खेलकुद कार्यक्रमहरूको माध्यमबाट महसुस गर्न सक्छौं जहाँ विभिन्न खेलाडीहरूले आफ्नो देशको प्रतिनिधित्व गर्छन् र आफ्नो खेलकुद क्षमताहरू प्रदर्शन गर्छन्।

थप रूपमा, विद्यार्थीको सिकाइ प्राथमिक तहबाट सुरु हुन्छ र खेलकुदले विद्यार्थीहरूलाई सानैदेखि बलियो मानसिक र शारीरिक आधार विकास गर्न मद्दत गर्छ। विद्यार्थीको शैक्षिक विकासको अतिरिक्त खेलकुद र खेलकुदहरू विद्यार्थीको जीवनमा महत्त्वपूर्ण हुने कारणहरू तल दिइएको छ।

खेल खेल्ने स्वास्थ्य/शारीरिक लाभहरू

खेलकुद खेल्दाको शारीरिक फाइदा विद्यार्थीहरूको लागि अनगिन्ती छन्। धेरै शारीरिक गतिविधिहरूले खुसी र स्वस्थ जीवनको नेतृत्व गर्न महत्त्वपूर्ण भूमिका खेल्न सक्छ; तिनीहरु यस प्रकार छन्:

समग्र तन्दुरुस्ती – खेलकुदमा संलग्न हुनुले विद्यार्थीहरूलाई दीर्घकालीन रोगहरू जस्तै मधुमेह, क्यान्सर, हृदय रोग, डिप्रेसन, चिन्ता र तनावबाट बच्न र स्वस्थ हृदयको विकास गर्न, हड्डीको घनत्व सुधार गर्न र फोक्सोको कार्यक्षमतामा सुधार गर्न मद्दत गर्न सक्छ। यसले रक्त शर्करा, कोलेस्ट्रोल र रक्तचापको स्तरलाई कम गर्न मद्दत गर्दछ साथै मूडमा सुधार गर्दछ, मांसपेशी बल सुधार गर्दछ, मोटोपनाको जोखिम कम गर्दछ, र ऊर्जा स्तर बढाउँछ।

स्वस्थ र तन्दुरुस्त शरीर – जवाफ दिनको लागि ” विद्यार्थीहरूको लागि खेलकुद किन महत्त्वपूर्ण छ?” हामी भन्न सक्छौं कि यसले स्वस्थ खाने बानीहरू विकास गर्न र मोटोपना रोक्न मद्दत गर्दछ। खेलकुदमा संलग्न बालबालिकाहरूले सामान्यतया फलफूल र तरकारीहरू बढी उपभोग गर्छन् र जंक/फास्ट फूडहरू काट्छन्। थप रूपमा, यसले तपाईंको शरीरलाई पसिना दिन्छ र क्यालोरीहरू जलाउँछ जसले तपाईंलाई बलियो र स्वस्थ शरीर कायम राख्न मद्दत गर्दछ।

रोगहरू रोक्नुहोस् – सरुवा र नसर्ने रोगहरूबाट बच्नको लागि खेलकुदमा संलग्न हुनु उत्तम तरिका हो। खेलकुद गतिविधिहरूले रक्तचाप घटाउने र हृदयको तन्दुरुस्तीमा सुधार लगायतका विभिन्न हृदयाघातका फाइदाहरू पाएका छन्। यसले निद्राको गुणस्तरमा सकारात्मक प्रभाव पार्छ।

तनाव कम गर्छ – अनुसन्धानहरूले देखाउँदछ कि खेलकुदमा बढी रुचि राख्ने मानिसहरूले नसक्नेहरूको तुलनामा उच्च स्तरको आनन्दको अनुभव गर्ने सम्भावना बढी हुन्छ। दौड वा साइकल चलाउने जस्ता एरोबिक गतिविधिहरूले तनाव र डिप्रेसन जस्ता मानसिक विकारहरूको जोखिम कम गर्छ।

हर्मोनल फाइदाहरू – विद्यार्थीहरूको जीवनमा खेलकुदको भूमिका एन्डोर्फिनको रूपमा देख्न सकिन्छ, अर्थात् मस्तिष्कको प्राकृतिक “फिल गुड” रसायन वा हर्मोनले तपाईंको शरीरले दुखाइ वा तनाव महसुस गर्दा निस्कन्छ। तिनीहरू व्यायाम वा खेल गतिविधिहरूसँग आराम गर्छन्। जब तपाईं व्यायाम गर्नुहुन्छ, तपाईंको शरीरले डोपामाइन र सेरोटोनिन निस्कन्छ जसले तपाईंलाई राम्रो महसुस गराउँछ।

खेलकुद खेल्दा सामाजिक र व्यक्तित्व लाभहरू

खेल र खेलकुदको मूल्य भौतिक लाभहरूमा सीमित छैन; बरु, यसले व्यक्तिको सामाजिक र व्यक्तित्व विकासमा पनि योगदान पुर्‍याउँछ। यहाँ कसरी छ:

परिष्कृत सामाजिक सम्बन्ध – खेलकुदमा सक्रिय रूपमा संलग्न भएका विद्यार्थीहरूले अन्य विद्यार्थीहरूसँग बलियो सम्बन्ध विकास गर्न खोज्छन्। यो किनभने तिनीहरूले एक टोलीको रूपमा काम गर्नुपर्दछ जसले उनीहरूलाई लक्ष्य सेटिङ र चरित्र निर्माणको लागि सामाजिक सम्बन्धका साथै नेतृत्व क्षमताहरू बढाउन सिकाउँछ। यसले तिनीहरूलाई उनीहरूको आत्म-सम्मान, सामाजिक अन्तरक्रिया, र जीवनमा थप सकारात्मक दृष्टिकोण सुधार गर्न मद्दत गर्दछ।

जीवन कौशल विकास गर्दछ – खेल खेल्नुले शारीरिक र मानसिक स्वास्थ्यको विकासमा मात्र मद्दत गर्दैन, तर यसले विद्यार्थीको जीवन कौशल पनि विकास गर्दछ। खेलकुद गतिविधिहरूले विद्यार्थीहरूलाई नैतिकता, मूल्यमान्यता, अनुशासन र आपसी विश्वासको भावना सिकाउँछ। खेलकुदको आत्माले उनीहरूलाई जीवनका विभिन्न चरणहरूलाई राम्रोसँग व्यवहार गर्न मद्दत गर्दछ साथै लागूपदार्थ र आत्महत्या जस्ता खराबीहरूबाट बच्न मद्दत गर्दछ। यसले विद्यार्थीको जीवनमा खेलकुदको महत्त्वलाई जनाउँछ ।

समय व्यवस्थापन र अनुशासन – यदि एक विद्यार्थीले खेल खेल्छ भने, उनीहरूले खेलको नियम र नियमहरूको सेट पछ्याएर कार्य गर्नको लागि एक विशेष टाइमलाइनमा टाँसिनुपर्छ। तिनीहरू धैर्य, सावधान, र तिनीहरूको प्रयासहरूमा बारम्बार हुन आवश्यक छ। यसले अन्ततः विद्यार्थीहरूलाई जीवनका विभिन्न क्षेत्रहरूमा उनीहरूको समय-व्यवस्थापन कौशल सुधार गर्न मद्दत गर्दछ।

राम्रो मूल्यहरू विकास गर्नुहोस् – धैर्यता, टोली कार्य, नेतृत्व, अनुशासन, असफलताबाट सिक्ने, आदि जस्ता सीपहरू विकसित हुन्छन् जब विद्यार्थीहरू कुनै पनि प्रकारको खेलकुदमा संलग्न हुन्छन्। यी सीपहरू समान रूपमा महत्त्वपूर्ण छन् जब यो अध्ययन र व्यवस्थापनको कुरा आउँछ। तिनीहरूले पारस्परिक सम्मान, इमानदारी, समर्पण र प्रशंसाको इशारा आदिलाई पोषण गर्छन्।

खेलकुद खेल्ने शैक्षिक लाभहरू

खेलकुदमा सक्रिय रूपमा संलग्न हुने विद्यार्थीहरूसँग खेलकुदलाई आफ्नो करियरको विकल्पको रूपमा पछ्याउने उच्च सम्भावना हुन्छ। तिनीहरूले नियमित रूपमा आफ्नो मनपर्ने खेल अभ्यास गर्न र त्यो खेल मास्टर गर्न प्रविधिहरू सिक्न सक्छन्। यी बाहेक शिक्षाको क्षेत्रमा पनि खेलकुदको ठूलो महत्व छ । कसरी?

विद्यार्थीको दैनिक क्रियाकलापमा केही खेलकुद गतिविधि समावेश भएमा यसले उनीहरूको समग्र मस्तिष्कका साथै शारीरिक विकासमा पनि योगदान पु¥याउँछ । विद्यालय स्तरमा खेलकुदलाई समान महत्व दिएर विद्यार्थीहरूले खेलकुद गतिविधिहरूमा प्रारम्भिक सम्पर्क प्राप्त गर्न सक्छन्, जसले उनीहरूको सर्वाङ्गीण विकासमा मद्दत पुग्छ। यसअघि अतिरिक्त क्रियाकलापलाई भन्दा ग्रेडलाई बढी महत्व दिइन्थ्यो । तर त्यसयता शिक्षा प्रणालीमा परिवर्तन आएको छ र विद्यार्थीको समग्र विकासमा बढी ध्यान केन्द्रित भएको छ ।

निष्कर्ष

एकेडेमिक अध्ययन र एथलेटिक क्षमताहरू एकअर्कासँग सम्बन्धित छन्। तिनीहरू एउटै सिक्काका दुई पाटा जस्तै काम गर्छन्। शिक्षामा सैद्धान्तिक सत्रसँगै खेलकुदको पनि महत्वपूर्ण भूमिका हुन्छ । यसले व्यक्तिको व्यक्तित्वको समग्र निर्माणमा निम्त्याउँछ र उनीहरूको समग्र विकासमा योगदान पुर्‍याउँछ। खेलकुदका शैक्षिक फाइदाहरू अनगिन्ती छन् र शारीरिक रूपमा सीमित छैनन्।



तपाईको प्रतिक्रिया